در روز جهاني مبارزه با اعدام؛

46 در صد افزايش اعدام در ايران

هيجدهم مهر مصادف با ۱۰ اکتبر، روز جهاني مبارزه با اعدام است. در اين روز سازمان ها و نهادهاي حقوق بشري ملي و بين المللي مراسم مختلفي در سراسر جهان برگزار و يا گزارش هايي منتشر مي کنند. همچنين نهادهاي حقوق بشري در قالب تشکلي با عنوان "ائتلاف جهاني براي لغو حکم اعدام" گردهم آمده اند تا به روند فعاليت هاي خود شتاب بيشتري بخشند.

فعالين ايراني دفاع از حقوق بشر در اروپا و آمريکاي شمالي هم به مناسبت روز جهاني اعدام و در راستاي انعکاس اخبار نقض گسترده، مستمر و برنامه ريزي شده حقوق بشر در ايران، گزارش سالانه خود پيرامون وضعيت اعدام در ايران را منتشر کرده اند. اين گزارش در برگيرنده مشخصات افرادي است که در فاصله زماني مهر ماه ۱۳۸۴ [اکتبر ۲۰۰۵] تا شهريور ۱۳۸۵ [سپتامبر ۲۰۰۶] در ايران حکم اعدام در مورد آنها صادر و يا اجرا شده است.

"فعالين ايراني دفاع از حقوق بشر در اروپا و آمريکاي شمالي" يک تشکل مدافع حقوق بشر و عضو " ائتلاف جهاني براي لغو حکم اعدام" است. اين مجموعه از ۱۶ تشکل حقوق بشري ايراني در خارج از کشور تشکيل شده و يکي از فعاليت هايش انتشار گزارش هاي ماهيانه و ساليانه است. در زمينه اين فعاليت ها و در روز جهاني مبارزه با اعدام با حسين ماهوتيها، يکي از اعضاي اصلي اين سازمان گفتگويي انجام داده ايم.

آقاي ماهوتيها، در سال گذشته چند نفر در ايران اعدام شدند و چند نفر در انتظار اجراي حکم هستند؟
بر اساس گزارش سالانه ما که در برگيرنده مشخصات افرادي است که در فاصله زماني مهر ماه ۱۳۸۴ تا شهريور ۱۳۸۵ در ايران حکم اعدام در مورد آنها صادر و يا اجرا شده، ۲۸۲ نفر اعدام و يا محکوم به اعدام شده اند . از اين تعداد، ۱۱۱ نفر يعني ۳۹ درصد اعدام و ۱۷۱ نفر بقيه هم که مي شود ۶۱ درصد، محکوم به اعدام شده اند. با احتساب ۲۷۹ نفر منتظرين اعدام از سال قبل - که در گزارش به آنها نيز اشاره شده - مجموع احکام اجرا شده و صادر شده اعدام به ۵۶۱ نفر بالغ مي گردد. البته بايد اين را نيز توضيح دهم که چون فعالان حقوق بشر در در داخل کشور مصونيت ندارند و امکان پيگيري و تحقيق براي آنها پيرامون موارد نقض حقوق بشر خيلي دشوار شده ـ اخبار مربوط به اعدام شدگان بطور خاص و نقض حقوق بشر بطور عام يا منتشر نمي شود و يا بصورت ناقص منتشر مي شود ـ نمي توان گفت که گزارش هاي ما در بر گيرنده همه آمار و اسامي است. ضمنا در گزارش ما هم ليست اعدام شدگان آمده و هم منتظرين اجراي حکم اعدام ، که در اينترنت در دسترس همه قرار دارد.

پس با اين وجود اطلاعات کاملي از ليست محکومان به اعدام و اسامي اعدام شدگان وجود ندارد؟
گزارش هاي منتشر شده مبتني بر خبرهاي منتشر شده از داخل کشور است. يعني اين اطلاعات بر اساس اخبار خبرگزاريها، روزنامه ها و سايت هاي خبري متفاوت داخل کشور و بعضا برخي منابع خارج از ايران است. اما شرايط سخت سانسور رسانه هاي خبري در داخل کشور باعث شده عليرغم کوشش ما در انعکاس هر چه کاملتر خبر محکومين به اعدام، اين گزارش و ليست تنظيم شده نتواند در برگيرنده اسامي و مشخصات کامل کساني باشد که در اين مقطع زماني حکم اعدام در مورد آنها صادر و يا اجرا شده است. ما حتي در باره ۱۶۰ نفر از منتظرين اعدام که در ليست قرار داديم اطلاعات ناقص دريافت کرديم بطوريکه از هويت ۲۵ نفر از آنان هيچ گونه اطلاعاتي نداريم. پس انتظار داشته باشيد که آمار و ارقام بيشتر از اين باشد.

اعدام شدگان بيشتر در چه سنيني بودند؟
از ۳۱ نفر از اعداميان که سنشان در اين گزارش آمده است؛ ۲۳ نفر آنها تا ۳۰ سال سن دارند و ۸ نفر آنها از ۳۰ سال به بالا هستند. بر اساس اطلاعات موجود بالاترين سن فرد اعدام شده ۳۷ سال است.

در گزارش شما آيا اشاره اي به افراد زير 18 سال و زنان هم شده است؟
بله، از اعدامي ها تعداد ۵ نفر زن هستند و ۸ مورد از اعدام شدگان در زمان وقوع جرم کمتر از ۱۸ سال سن داشته اند.

در بين آنها زنداني سياسي هم وجود دارد؟
بله ۶ نفر از آنها زنداني سياسي بوده اند، که اين تعداد نسبت به سال قبل سه برابر شده است.

در مورد کساني که حکم گرفتند چطور؟
در بين محکومان به اعدام ، ۱۱ نفر زن و ۱۶۰ نفر ديگرمرد هستند، همينطور تعداد ۱۴ نفر از آنها هم از فعالين سياسي هستند. ضمنا براي دو نفر حکم سنگسار داده اند. از ميان ۷۰ نفر که در مورد سنشان اطلاعاتي موجود بوده است؛ ۴ نفر زير ۱۸ سال، ۴۹ نفر بين ۱۸ تا ۳۰ سال و ۱۷ نفر بالاتر از ۳۰ سال سن دارند و ۴ نفر هنگام ارتکاب جرم زير ۱۸ سال سن داشته اند.

همانطور که مي بينيد در فاصله زماني اين گزارش براي ۱۷۱ نفر حکم اعدام صادر شده که نسبت تعداد صدور حکم اعدام در اين سال، در مقايسه با سال قبل، ۹ درصد افزايش يافته است.

حالا چند نفر در انتظار اجراي حکم هستند؟
اگر منتظرين اعدام از سالهاي قبل يعني ۲۷۹ نفر را به کل افرادي که تا کنون منتظر اجراي حکم اعدام هستند اضافه کنيم آن وقت مي شود بالغ بر ۴۵۰ نفر.

يکي ديگر از مواردي که همواره مدافعان حقوق بشر به آن مي پردازند اعدام در ملاء عام است...
در فاصله زماني اين گزارش، اعدام در ملاء عام با همان شدت سال گذشته ادامه داشته است که تعداد ۴۸ نفر را در بر مي گيرد و در۲۳ شهر مختلف به اجرا در آمده اند. دو نفر از محکومين به اعدام، در ملاء عام سنگسار شده اند. ضمنا تمامي اعدامهاي اجرا شده در ملاء عام، متعلق به شهرستانها است.

پس امسال يک روند صعودي وجود داشته است.
بله در طي يک سال اخير صدور حکم اعدام افزايش داشته و تحقيقات ما نشان مي دهد که نسبت تعداد اعدام شد گان در اين سال، در مقايسه با سال قبل، ۴۶ درصد افزايش داشته است. متاسفانه قوه قضائيه اصلا توجهي به قوانين بين المللي و حتي داخلي ندارد و اعتراضات نهادهاي حقوق بشري اگر چه بعضا با واکنش جمهوري اسلامي مواجه شده اما درعمل شاهد رفتاري ملايم تر نبوده ايم. متاسفانه در شهرستانها وضع بدتري حاکم است. از ميان ۱۶۷ نفر که در مورد محل زنداني شدن آنها اطلاعاتي در دست داريم، ۴۲ درصد از آنها به شهرستانها تعلق دارند. ضمن اينکه بايد توجه کرد معمولا خبرهاي اعدام در شهرستانها کمتر منتشر مي شود.